Hoe lang duurt een vleermuisonderzoek?
Een vleermuisonderzoek duurt meestal enkele maanden. Dat komt niet doordat een onderzoeker voortdurend op locatie aanwezig is, maar doordat vleermuizen verschillende verblijfplaatsen en functies hebben die alleen in bepaalde perioden van het jaar betrouwbaar kunnen worden onderzocht.
Wanneer een vleermuisonderzoek nodig is, kan het daarom belangrijk zijn om ruim op tijd te beginnen. Heeft u al een Quickscan flora en fauna uitgevoerd? Moet u nader onderzoek doen? Ga gelijk aan de slag. Afhankelijk van de situatie zijn meerdere avondbezoeken nodig, verspreid over verschillende perioden. De exacte onderzoeksduur is afhankelijk van het type gebouw, de geplande werkzaamheden, de mogelijke vleermuissoorten en de verblijfplaatsen die moeten worden onderzocht.
Waarom duurt een vleermuisonderzoek zo lang?
Vleermuizen gebruiken gebouwen en bomen niet het hele jaar op dezelfde manier. Een gebouw kan bijvoorbeeld in het voorjaar worden gebruikt als kraamverblijfplaats, terwijl dezelfde vleermuizen in een andere periode gebruikmaken van een paarverblijf of winterverblijf.
Daarnaast is een verblijfplaats niet iedere avond bezet. Een vleermuis kan tijdelijk ergens anders verblijven of een andere verblijfplaats binnen zijn netwerk gebruiken. Eén avond kijken geeft daarom onvoldoende zekerheid om de aanwezigheid of afwezigheid van vleermuizen betrouwbaar vast te stellen.
Bij het onderzoek moet bovendien rekening worden gehouden met de verschillende perioden waarin bepaalde functies van verblijfplaatsen het beste kunnen worden vastgesteld. Het Vleermuisprotocol beschrijft hiervoor onder andere de geschikte onderzoeksperioden, het aantal veldbezoeken, de duur van de bezoeken en de omstandigheden waaronder het onderzoek moet worden uitgevoerd. Ook het kennisdocument van BIJ12 benadrukt dat meerdere bezoeken nodig zijn, omdat verblijfplaatsen tijdelijk niet bezet kunnen zijn en vleermuizen verschillende verblijfplaatsen binnen hun netwerk gebruiken.
Hoeveel veldbezoeken zijn nodig?
Het aantal veldbezoeken verschilt per situatie. Er bestaat daarom niet één standaardduur voor ieder vleermuisonderzoek.
Bij een onderzoek aan een woning of ander gebouw kan bijvoorbeeld onderzoek nodig zijn naar verschillende functies, zoals:
- zomerverblijfplaatsen;
- kraamverblijfplaatsen;
- paarverblijfplaatsen;
- winterverblijfplaatsen;
- vliegroutes en foerageergebieden.
Voor verschillende functies gelden verschillende onderzoeksperioden. Daardoor kunnen de bezoeken over meerdere maanden worden verspreid.
Het kan bijvoorbeeld voorkomen dat een onderzoek in het voorjaar start en dat later in de zomer en nazomer nog aanvullende bezoeken nodig zijn. Pas wanneer de relevante onderzoeksperioden zijn doorlopen en voldoende bezoeken zijn uitgevoerd, kan worden beoordeeld of beschermde verblijfplaatsen aanwezig zij
Hoe lang duurt een avondbezoek?
Een veldbezoek duurt niet de hele nacht.
De onderzoeker is gedurende een bepaalde periode rond de schemering en in de avond of nacht op locatie aanwezig. Het exacte tijdstip en de onderzoeksduur zijn afhankelijk van de functie die wordt onderzocht, de aanwezige soorten en de kenmerken van het onderzoeksgebied.
Tijdens een bezoek wordt bijvoorbeeld gekeken naar uitvliegende vleermuizen. Ook wordt met een batdetector geluisterd naar de ultrasone geluiden van vleermuizen. Aan de hand van deze geluiden en het gedrag van de dieren kan worden bepaald welke soorten aanwezig zijn en welke functies het gebouw of de omgeving mogelijk heeft.
Bij sommige onderzoeken kan daarnaast vroeg in de ochtend onderzoek nodig zijn, bijvoorbeeld wanneer zwermgedrag rond een verblijfplaats moet worden vastgesteld.
Waarom zijn meerdere bezoeken noodzakelijk?
Het uitvoeren van meerdere bezoeken heeft een belangrijke reden: vleermuizen zijn dieren die zich niet iedere avond op dezelfde manier gedragen.
Een gebouw kan bijvoorbeeld een geschikte verblijfplaats zijn, terwijl er tijdens een eerste bezoek geen vleermuizen worden waargenomen. Dat betekent niet automatisch dat de verblijfplaats niet wordt gebruikt.
Door meerdere bezoeken op geschikte momenten uit te voeren, wordt de kans groter dat verschillende soorten en verblijfplaatsfuncties daadwerkelijk worden vastgesteld.
Het onderzoek is daarmee een steekproef in tijd en ruimte. Het doel is om met de voorgeschreven onderzoeksinspanning voldoende zekerheid te krijgen over de aanwezigheid en het gebruik van het gebouw of plangebied.
Kan een vleermuisonderzoek sneller?
In sommige situaties kan het onderzoek binnen een kortere periode worden uitgevoerd, maar dit kan alleen wanneer de benodigde onderzoeksinspanning binnen de daarvoor geschikte onderzoeksperioden kan worden uitgevoerd.
Het is niet mogelijk om simpelweg alle bezoeken op willekeurige avonden achter elkaar uit te voeren. Vleermuizen laten verschillende functies namelijk in verschillende perioden van het jaar zien.
Ook weersomstandigheden kunnen een rol spelen. Vleermuizen zijn afhankelijk van omstandigheden zoals temperatuur, wind en neerslag. Wanneer de omstandigheden tijdens een gepland bezoek onvoldoende geschikt zijn, kan het noodzakelijk zijn om het bezoek opnieuw uit te voeren.
Daarom is het verstandig om een vleermuisonderzoek ruim vóór de geplande werkzaamheden te plannen.
Hoe lang van tevoren moet ik een vleermuisonderzoek aanvragen?
Heeft u plannen om te slopen, renoveren, isoleren of werkzaamheden aan een dak of gevel uit te voeren? Wacht dan niet met het aanvragen van ecologisch onderzoek totdat de werkzaamheden al gepland staan. Begin altijd als eerst met de ecologische quickscan
Een vleermuisonderzoek kan meerdere onderzoeksperioden omvatten. Wanneer u te laat begint, kan het voorkomen dat een geschikte onderzoeksperiode al voorbij is. In dat geval kan het onderzoek pas in een volgende geschikte periode worden afgerond.
Dit kan betekenen dat werkzaamheden moeten worden uitgesteld.
Wilt u bijvoorbeeld in het voorjaar of de zomer starten met een verbouwing, sloop, dakrenovatie of isolatiewerkzaamheden? Laat dan ruim daarvoor beoordelen welk ecologisch onderzoek nodig is.
Wat als tijdens het onderzoek vleermuizen worden gevonden?
Het aantreffen van vleermuizen betekent niet automatisch dat uw werkzaamheden niet kunnen doorgaan.
Wanneer een verblijfplaats wordt vastgesteld, wordt beoordeeld welke functie deze heeft en welke gevolgen de geplande werkzaamheden kunnen hebben. Vervolgens kan worden bepaald welke maatregelen nodig zijn om negatieve effecten op vleermuizen te voorkomen of te beperken.
Afhankelijk van de situatie kunnen bijvoorbeeld tijdelijke of permanente alternatieve verblijfplaatsen nodig zijn. Ook kan het nodig zijn om werkzaamheden op een bepaalde manier of in een bepaalde periode uit te voeren.
In sommige situaties is daarnaast een omgevingsvergunning voor een flora- en fauna-activiteit nodig.
Daarom is het belangrijk om niet alleen te kijken naar de vraag of er vleermuizen aanwezig zijn, maar vooral naar de vraag welke functie de locatie heeft en welke gevolgen de geplande werkzaamheden hebben.